0
Zasilacz na pozór wydaje się elementem nieważnym- nie wpływa on na wydajność, nie jest zbyt widoczny, więc wiele osób nie zwraca na niego uwagi. I jest to sporym błędem. Słabej jakości PSU są w znacznej mierze przyczyną wysokiej awaryjności współczesnych komputerów. Pozbawione wszelkich zabezpieczeń często uszkadzają podzespoły komputera gdy ulegają awarii. Resety i zawieszenia PCta w przypadku włączenia gry lub wymagającej aplikacji to sygnał, iż z nasza "elektrownia" dzieje się coś złego.
Czy mamy tyle mocy ile być powinno?
Moc PSU jest, co prawda ważnym kryterium, decydującym o tym czy poradzi sobie w stabilnym utrzymaniu sprzętu. Jednak moc podawana przez producenta w wielu wypadkach znacznie różni się od tej rzeczywistej. Nagminną praktyką wśród producentów tanich PSU jest zawyżanie realnej mocy zasilacza (czasem nawet o 50%!). Wytwórcy często podają na nalepce albo moc szczytową (Tzw. "peak power" możliwa do pobrania przez kilka-kilkanaście sekund) lub po prostu bezczelnie kłamią podając wartości wyssane z palca. Nie raz spotkałem się z konstrukcjami mającymi wg tabliczki 400W, realnie oferującym moc prawie dwukrotnie niższą od tej sugerowanej. W obudowach za 100-150zł z zasilaczem mamy 99,9% pewności, iż produkt znajdujący się wewnątrz jest marnej jakości i korzystanie z niego, nawet przy słabym sprzęcie jest ryzykowne.
To, co tygryski lubią najbardziej
Nawet, jeżeli zasilacz posiada oferowaną moc, nie mamy pewności czy będzie odpowiedni. Należy zapoznać się z tabliczką znamionowa. Ważne są maksymalne obciążenia na liniach +3.3V, +5 oraz +12V. W starszych komputerach, posiadających płytę główna bez wtyczki ATX12V 4pin oraz z złączem AGP najmocniej obciążaną linią jest +5V. W nowych komputerach należy sugerować się szczególnie tą ostatnią, wynika to z tego, że prąd z linii +12V biorą tak procesory (poprzez wtyk ATX12V 4pin lub EPS 8pin) jak i karty graficzne (poprzez Slot PCI-E oraz dodatkowe wtyczki PCI-E 6pin lub 8pin). W wypadku modeli z zwielokrotnionymi liniami+12V najważniejsze jest łączne obciążenie wszystkich linii. Konstrukcje starsze lub niezbyt renomowanych marek potrafią mimo mocy 450-500W dostarczyć jedynie 16-18A na +12V, co jest wartością wystarczającą jedynie dla starych komputerów obciążających szynę 5V.
Sprawność- jak dużo się marnuje?!
Zacznijmy od tego. Czym jest sprawność? To stosunek procentowy mocy dostarczonej do podzespołów komputera do mocy pobranej z sieci. Co prawda nie istnieje zasilacz który posiada 100% sprawność, jednak są one dopracowywane i ich sprawność jest coraz wyższa. Najnowsze produkty solidnych firm osiągają sprawność nawet na poziomie 85%, tymczasem produkty słabszej jakości 73-75%. Czy to znaczy, że pobierze przy tej samej mocy 10% więcej energii z gniazdka? Tak, ale także ta energia musi być gdzieś rozproszona. Zamienia się ona w energie cieplną. Im gorszej jakości elektronika wewnątrz tym więcej ciepła musi oddać. To wyjaśnia głośność tanich zasilaczy, o czym napiszę później. Dla obrazowego przedstawienia różnicy. Istnieją dwa modele o mocy 400W- jeden ma sprawność 75% a drugi 85%. Ten pierwszy pobierze 533W także 133W energii musi zostać rozproszone. Tymczasem drugi pobierze, 470W czyli musi rozproszyć 70W energii. Nie wymaga to chyba komentarza. Zasilacze o wysokiej sprawności można poznać po tym, iż spełniają wymogi normy 80 PLUS.
Logo normy 80 PLUS
Jak tu się nie wahać?- Stabilność
Zasilacze komputerowe, aby sprawowały się dobrze muszą dostarczać nie tylko odpowiednią ilość prądu, ale także odpowiednie napięcia na poszczególnych liniach. Znaczne spadki pod obciążeniem mogą powodować niestabilność komputera. Tutaj patrząc na produkt nic nie wywnioskujemy. Jeżeli przed zakupem możemy go przetestować, zaopatrujemy się w miernik i testujemy, jeżeli nie mamy możliwości testu sprzętu albo/i miernika- musimy zdać się na testy stabilności przeprowadzone poprzez inne osoby/redakcje.
TUTAJ MO?NA ZOBACZY? JAK NALE?Y MIERZY? NAPI?CIA ZASILACZA:
Hi, In order to view the posts in this forum please register or login. Witam. W celu wyświetlenia postów proszę zarejestrować sie lub zalogować
Wszelkie pomiary programami diagnostycznymi są BARDZO niedokładne. Jedynie wskazania multimetru są miarodajne.
Jeżeli twój zasilacz pod obciążeniem przekracza lub zbliża się do którejkolwiek z granic normy ATX powinieneś go wymienić:
+12V ±5% +11.40V +12.00V +12.60V
+5V ±5% + 4.75V + 5.00V + 5.25V
+3.3V ±5% + 3.14V + 3.30V + 3.47V
-12V ±10% - 10.80V -12.00V -13.20V
-5V ±10% - 4.50V + 5.00V - 5.50V
+5Vsb ±5% + 4.75V + 5.00V + 5.25V
Tabela napięć normy ATX
Power Factor Correction(PFC)
Wszystkie aktualnie sprzedawane w Europie zasilacze posiadają ten układ(wymagania normy EN61000-3-2). Układ ma za zadanie poprawienie stosunku mocy czynnej do pozornej. Występują jego dwa typy- pasywny i aktywny. W wypadku układu pasywnego ten stosunek wynosi 0.7-0.8, tymczasem w wypadku układu aktywnego- powyżej 0.9. Dla użytkownika ten element nie ma większego znaczenia. Wysokie PFC jest korzystne tylko dla elektrowni gdyż PFC równe 1 oznacza, ze cala energia przez nas pobierana jest "czynna", a tylko taką zliczają mierniki w naszych domach i tylko za nią płacimy. Im niższy jest ten współczynnik tym więcej wytracanej energii jest "pozornej". Elektrownia ja dostarcza ale my nie mamy z niej żadnego pożytku i licznik jej "nie widzi". Wysokie PFC przynosi wiec korzyść tylko i wyłącznie elektrowni.
Zabezpieczenia, zabezpieczenia, zabezpieczenia...
Zasilacze komputerowe mają za zadanie przetworzyć prąd z sieci - 230V na napięcia stałe. Jednak nie jest to wszystko. Ma on chronić sprzęt przed uszkodzeniem wywołanym różnymi czynnikami (jak i przed uszkodzeniami wynikłymi z awarii samego zasilacza). Wymienię tutaj kilka podstawowych zabezpieczeń:
-Przed zbyt niskim napięciem na wyjściu[z angielskiego UVP(Under Voltage Protection) - Chroni przed dostarczeniem zbyt niskiego napięcia do podzespołów(określone przez normę ATX12V) zapobiegając ich niestabilnej pracy.
- Przed zbyt wysokim napięciem na wyjściu [z angielskiego OVP(Over Voltage Protection) - Chroni przed dostarczeniem zbyt wysokiego napięcia do podzespołów(określone przez normę ATX12V) zapobiegając ich uszkodzeniu.
-Przed przeciążeniem[z angielskiego OLP(Over Load Protection)] - chroni urządzenie przed poborem zbyt dużej mocy, co może prowadzić do uszkodzenia zasilacza.
-Przed przegrzaniem[z angielskiego OTP(Over Temperature Protection)] - chroni urządzenie przed przegrzaniem, mogącym uszkodzić tak zasilacz jak i podzespoły komputera.
-Przed zwarciem wyjść[z angielskiego SCP(Short Circuit Protection)] jest to zabezpieczenie przeciwzwarciowe. Za zwarcie przyjmuje się opór mniejszy niż 0,1Ω. W momencie wykrycia zwarcia, zasilacz zostaje odłączony.
Jest wiele więcej rodzajów zabezpieczeń, producenci prześcigają się w nich, dodają nowe, ulepszają stare, a działa to tylko i wyłącznie na naszą korzyść.
Cisza nadchodzi
Spora cześć z nas chciałaby, żeby komputer chodził bezproblemowo i cicho. Zasilacz to element, w którym ciężko wymienić chłodzenie(zwykle wiąże się to z utratą gwarancji). Dlatego gdy zależy nam na ciszy, warto o tym pomyśleć przed zakupem a nie po. W pseudo-produktach nędznej jakości często słabe chłodzenie jest nadrabiane wysoką prędkością obrotową wentylatora. Jest to bardzo łatwy sposób na zaoszczędzenie, aby odprowadzić wydzielane ciepło można albo powiększyć radiatory albo przyśpieszyć obroty wentylatora zwiększając dzięki temu przepływ powietrza. Wiele firm decyduje się na przyśpieszenie obrotów- sposób odprowadzenia ciepła nie odbija się na mocy czy stabilności, za to odbija się na cenie. Im większy przepływ gwarantuje wentylator, tym mniejsze mogą być radiatory. Wiele osób uważa, iż konstrukcje z większym wentylatorem są cichsze od tych z mniejszych- często się to potwierdza, lecz nie zawsze, gdyż to zależy nie tylko do przepływu, ale także jak pisałem wcześniej- od powierzchni wymiany cieplnej. Tak naprawdę, by być pewnym głośności konkretnego modelu należy usłyszeć go samemu. Czasami cały efekt potrafi popsuć jakieś piszczenie w środku. Jest kilka firm, które, niestety zwykle kosztem ceny, produkują zasilacze ciche. O tych firmach napisze na końcu artykułu.
Na czym łatwo oszczędzić?
Jak na pierwszy rzut oka odróżnić zasilacz marnej jakości od porządnego? Po tym ile waży- te „gratis z obudową" są prawie puste w środku i bardzo lekkie, porządny zasilacz jest ciężki- waży co najmniej 1.8-2kg. Patrząc na elektronikę widać kolosalne różnice- ten tani jest wybrakowany, radiatory są malutkie, wykonanie niedokładne, takich problemów w tych solidnych produktach nie spotkamy. Szczytem niechlujstwa są wręcz gnące się i źle spasowane blachy, a także ostre krawędzie.
Plątanina kabli
Okablowanie jest kolejnym ważnym elementem, na który trzeba zwrócić uwagę przed zakupem "wymarzonego sprzętu". Na początku w oczy rzuca się wykonanie kabli i wtyczek- nie raz zdarza się, że są zbyt krótkie, wręcz miękkie, gnące się pod byle naciskiem, a wtyczki są krzywo zrobione i nie chcą wejść lub wyjść z dysku. Na początku muszę wyjaśnić co to "AWG". Jest "amerykańska norma średnicy przewodu elektrycznego". ?rednica przewodu spada wraz ze wzrostem indeksu. Pojedynczy kabel o indeksie AWG 16 ma przekrój o powierzchni ~1,3mm^2 i może przez niego bezpiecznie pzepływać około 10 amper. Pojedynczy kabel o indeksie AWG 22 ma przekrój o powierzchni ~0,3mm^2 i może przez niego bezpiecznie pzepływać około 3A! Większy prąd może spowodować przegrzanie przewodu, stopienie izolacji i zwarcie lub po prostu poskutkować tak znaczny spadkiem napicia na przewodzie, ze komputer przestanie poprawnie pracować. W konstrukcjach tanich często używane są kable typu 20AWG i 22AWG, kable takie mogą ulec nawet przepaleniu! W zasilaczach porządnych spotykamy zwykle kable typu 16AWG i 18AWG. Wtyczki są dokładnie wykonane, kable wystarczająco długie.
Drugim problemem w wypadku marnych produktów, jest brak konkretnych typów wtyczek. Czy model posiadający 450W nie powinien mieć, co najmniej jednej wtyczki PCI-E 6-pin? Czym on jest, jeżeli posiada dwa molexy i jeden wtyk Serial-ATA?! Kupując zasilacz do nowego sprzętu warto się zaopatrzyć w taki, oferujący okablowanie pozwalające na podłączenie nowych podzespołów- wtyczke PCI-E 6 pin(w wypadku mocnej karty graficznej dwa takie wtyki), co najmniej 4 wtyki Serial-ATA, tyle samo „molexów".
PCI-E 6pin
ATX12V 4pin/EPS12V 8pin
Molex + Floppy 4-pin
Serial-ATA
Złącze ATX 24/20pin
W okablowaniu są jeszcze dwa rozwiązania, bardzo umilające użytkowanie - oploty na kablach oraz odpinane kable. Pierwsze rozwiązanie pozwala na mniejsze blokowanie przepływu powietrza przez latające kabelki, a także poprawia estetykę okablowania. Drugie rozwiązanie jest stosowanie rzadziej, gdyż w sporym stopniu wpływa na cenę końcową produktu. Pozwala ono na odpinanie niepotrzebnych wiązek kabli, co pozwala na pozbycie się krzątaniny kabli, co zresztą poprawia walory estetyczne oraz znacznie ułatwia przepływu powietrza.
Zasilacz z kablami w oplotach
System odpinanych kabli
Moment ostatecznego wyboru
Zasilacz jest elementem, na którym nie warto oszczędzać, nie wymienia się go co kilka miesięcy. Można go kupić na zapas, nie często zmieniają się standardy, a nowy typy wejść można przechytrzyć przejściówkami. Z drugiej strony, jeżeli ktoś kupuje komputer i nie planuje nic w nim wymieniać do zakupu następnego sprzętu, to kupowanie "na zapas" mija się z celem. Nie popadajmy też w paranoje watów! Do sprzętu typu Athlon 64 3000+, 2GB ramu, 2 dyski, grafika klasy 7900GS/GT w 100% wystarczający będzie porządny i zrobiony według aktualnych standardów(czyt. mocna linia +12V) zasilacz o mocy 400W, gwarantując całkiem spory zapas mocy do overclockingu. W wypadku, gdy mamy mocny komputer, a na zakup zasilacza możemy przeznaczyć sporą sumę, możemy wybierać do woli. Jednak, gdy mamy komputer niezbyt nowoczesny lub/i niezbyt mocny, to juz za niecale 100zł mozemy sie zaopatrzyć w przyzwoitej jakości PSU.
Najlepiej przed zakupem zasilacza dokonać wstępnych obliczeń zapotrzebowania komputera na energie, pomoże w tym kalkulator mocy dostępny na stronie.
Firmy odradzane oraz polecane
Na początku chciałbym umieścić spis marek, których zasilacze odznaczyły się wyjątkową umiejętnością do żegnania się z tym światem, pociągając ze sobą niejednokrotnie pozostałe podzespoły:
* Codegen
* Megabajt
* Tracer
* Mustang
* Merkury
* Take Me
* Seria Feel I firmy Modecom
I wiele wiele innych... Często po wydaniu jednej serii taka firma znika, dlatego ciężko wypisać wszystkie firmy „krzaki" produkujące nędznej jakości zasilacze, elektroniczny szrot...
Tymczasem solidne marki szybko z rynku nie znikają. Jest jeszcze jedna kwestia- większość marek zleca produkcje konkretnym firmom:
* Antec (by Seasonic, zasilacze ciche)
* Amcrox (by FSP Group, to bezpośrednia podmarka tej firmy)
* Chieftec (poza nieudaną seria GPS by Sirtec)
* Corsair (by Seasonic, zasilacze ciche)
* OCZ (by FSP Group)
* Be Quiet! (by FSP Group, zasilacze ciche)
* Silver Power (by Andyson, Topower)
* Tracens (by Andyson, FSP Group, zasilacze ciche)
* Modecom (poza słabą seria Feel I, aktualnie dostępna seria w sklepach MC by FSP Group)
* Fortron (nazwa produktów firmy FSP Group)
* Thermaltake (by Thermaltake)
* Enermax (by Enermax)
* HuntKey (by HuntKey)
* Tagan (by Topower)
* Topower (by Topower)
* Seasonic (by Seasonic, zasilacze ciche)
* Zalman (by FSP Group)
Na koniec - Konkretne produkty warte uwagi
Około 50zł:
Do starszych sprzętów: Fortron FSP400-60PFN- niezbyt mocna linia +12V czyni go niezbyt przydatnym w wypadku nowoczesnych konfiguracji jednak jest idealnym wyborem do komputerów opartych na Athlonie XP.(dostępne tylko na allegro)
Do nowszych niezbyt rozbudowanych komputerów: Fortron FSP350-60THA-P - podwójna jednak niezbyt mocna linia +12V, solidny i dobrze trzyma napięcia.(dostępne tylko na allegro)
Do 100zł
Fortron FSP400-60HLN lub Seasonic SS-401HT - Oba zasilacze mają całkiem solidne +12V, wentyli 120mm, stabilne, oferują moc z tabliczki, mogę polecić do średnio rozbudowanych konfiguracji(Athlon 64, GF 7600/7900 itd.)(dostępne na allegro)
Około 150zł:
Amacrox Warrior AX450-PNF - dobrze wykonany, estetyczny, standardowe okablowanie, moc realna ok. 400W oraz 29A na +12V, uciągnie naprawde solidne konfiguracje bez zająknięcia(Core 2 Duo, 2 GB ram, 8800GTS)
Do 200zł
Pentagram Silent Force PSF 460-P12S- mocny, dobrze okablowany, dosyć cichy, uciągnie naprawdę mocną konfiguracje(32A na +12V!)
Do 300zł:
Amacrox Frei Erde 500W-cichy, mocny, dobre okablowany, stabilny, mocna linia +12V(36A) jak na tą cenę, wart uwagi!
Be Quiet! Straight Power E5 450W- trochę słabszy od zasilacza wyżej, ale bardzo cichy oraz w wypadku usterki od razu wymiana na nowy
Do 400zł:
Amacrox Frei Erde 650W - potężny, bardzo mocna linia +12V nadający się do SLI kart klasy 8800GTS, cichy, stabilny, dobrze okablowany.
Corsair CMPSU-520HXEU 520W - co prawda słabszy od konstrukcji wyżej, ale to jeden z najcichszych zasilaczy na rynku, do tego ma odpinane kable, wysoką sprawność, wygląd i jakość wykonania powala!
Do 600zł:
Antec Phantom 500W - pół pasywny, jeżeli przekroczy pewną temperaturę, włącza się bardzo cichy wentylator- dla maniaków sprzętów cichych i pasywnych.
Corsair CMPSU-620HXEU 620W - mocniejszy brat modelu wymienianego wcześniej, wszystkie te same zalety + 100W więcej.
Powyżej 600zł:
Seasonic M12-700 - cichy, odpinane kable, bardzo wysoka sprawność i ogromna moc- idealny sprzęt dla Core 2 Quad i SLI 8800GTX
Powyżej tego mamy już kilowaty w akcji-potrzebne do naprawdę ekstremalnych sprzętów!
